คนเลี้ยงสัตว์ต้องรู้…โรคสัตว์สู่คนที่นำโดยสุนัขและแมว!

คนเลี้ยงสัตว์ต้องรู้…โรคสัตว์สู่คนที่นำโดยสุนัขและแมว!

สุนัขและแมวถือเป็นสัตว์ยอดฮิตที่คนนิยมเลี้ยงกัน เพราะมันทั้งน่ารักและเป็นเพื่อนผู้ซื่อสัตว์ของเรา แต่สิ่งที่เราควรระวังก็คือโรคบางชนิดที่ทั้งสุนัขและแมวสามารถนำมาติดเราได้ VetBasket จึงได้นำข้อมูลของโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนจากสุนัขและแมวที่สำคัญมาให้คนเลี้ยงสัตว์ได้ทราบกัน เพื่อจะได้มีแนวทางป้องกันและเลี้ยงเจ้าขนปุยได้อย่างมีความสุขมากขึ้น

โรคสัตว์สู่คนที่สุนัขและแมวสามารถนำมาติดเราได้มีอะไรบ้างไปดูกันเลย…

โรคสัตว์สู่คน (Zoonotic disease) เป็นโรคที่มีการติดต่อสู่คนโดยมีสัตว์เป็นพาหะ โรคเหล่านี้อาจมีสาเหตุมาจากทั้งเชื้อไวรัส แบคทีเรีย ปรสิต และเชื้อรา ซึ่งโดยทั่วไปแล้วสัตว์เลี้ยงในบ้านทั้งสุนัขและแมวสามารถนำโรคเหล่านี้มาสู่ผู้เลี้ยงได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม


 

โรคสัตว์สู่คนที่นำโดยสุนัขและแมว

โรคพิษสุนัขบ้า (Rabies)

โรคพิษสุนัขบ้ามีสาเหตุจากเชื้อไวรัสเรบีส์ (Rabies virus) ซึ่งเป็นเชื้อที่ติดต่อได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด

คนติดเชื้อจากสุนัขและแมวโดยการถูกกัด ข่วน หรือเลียบริเวณเยื่อเมือกเช่นเยื่อตา เชื้อจะผ่านจากน้ำลายสัตว์เข้าทางบาดแผลหรือเยื่อเมือก จากนั้นเชื้อจะเพิ่มจำนวนมากขึ้น เข้าสู่ประสาทส่วนกลางและสมอง โดยอาการจะเริ่มแสดงเมื่อเชื้อเข้าสู่สมองแล้ว

โรคพิษสุนัขบ้ามีระยะฟักตัวตั้งแต่น้อยกว่า 1 สัปดาห์จนถึงนานกว่า 1 ปี ทั้งนี้ขึ้นกับปัจจัยได้แก่ ลักษณะการสัมผัสเชื้อเป็นการถูกกัดหรือเชื้อผ่านทางเยื่อเมือก อวัยวะที่ถูกกัด ชนิดของสัตว์ที่กัด ปริมาณเชื้อไวรัสที่เข้าในบาดแผล และการดูแลแผลหลังถูกกัด

อาการของโรคพิษสุนัขบ้าในคน

  • ปวดศีรษะ มีไข้ เจ็บคอ ปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย
  • คันบริเวณแผลที่ถูกกัด
  • กลืนอาหารลำบาก กล้ามเนื้อลำคอเป็นอัมพาต กลืนน้ำลายไม่ได้
  • อารมณ์หงุดหงิด ตื่นเต้นตกใจง่าย ประสาทสัมผัสไวต่อการกระตุ้น
  • มักเสียชีวิตด้วยอาการทางเดินหายใจล้มเหลวภายใน 2-7 วันหลังจากเริ่มแสดงอาการ

การป้องกันโรค

  • นำสัตว์เลี้ยงไปรับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเป็นประจำ (ตามพ.ร.บ.โรคพิษสุนัขบ้า พ.ศ. 2535)

    A dog owner gets her pet vaccinated for rabies at a government clinic in Taipei, Taiwan, Thursday, Aug. 1, 2013. (AP Photo/Wally Santana)
  • ระวังตนเองและบุตรหลานไม่สัมผัสหรือคลุกคลีกับสัตว์เลี้ยงที่ไม่ได้ฉีดวัคซีนหรือไม่ทราบ
  • ประวัติการฉีดวัคซีนโดยเฉพาะสุนัขหรือแมวจรจัด
  • เมื่อถูกสุนัขและแมวกัดให้รีบล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่หลายๆ ครั้งใส่ยาฆ่าเชื้อ
  • ตรวจสอบประวัติสัตว์ที่มากัด ทั้งประวัติการได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและลักษณะอาการของสัตว์
  • ปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำในการฉีดวัคซีนหรือ Immunoglobulin
  • กักขังสุนัขหรือแมวที่มากัดไว้ดูอาการอย่างน้อย 10 วัน ให้อาหารและน้ำตามปกติแต่ไม่ควรคลุกคลีกับสัตว์ หากสัตว์มีอาการผิดปกติให้รีบปรึกษาแพทย์ หากสัตว์ตายให้ส่งซากเพื่อตรวจหาเชื้อพิษสุนัขบ้า
  • กรณีที่พบเห็นสุนัขหรือสัตว์ที่มีอาการที่คิดว่าจะเป็นโรคพิษสุนัขบ้าให้แจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือเทศบาลทราบทันทีเพื่อทำการควบคุมสัตว์ดังกล่าวและสัตว์ที่อยู่บริเวณโดยรอบไม่ให้เกิดการติดเชื้อ
  • การเก็บและส่งซากสัตว์เพื่อตรวจวินิจฉัย กรณีเป็นสัตว์ขนาดเล็กให้ส่งทั้งตัว หากสัตว์มีขนาดใหญ่ให้ส่งหัวตรวจ

โรคจากปรสิตภายใน (Internal parasite)

เชื้อไกอาร์เดีย (Giardia)

Giardia เป็นโปรโตซัวที่อาศัยอยู่ในลำไส้ ก่อโรคได้ทั้งในคนและสัตว์ ทำให้เกิดอาการท้องเสียน้ำหนักลด หากสัตว์มีการติดเชื้ออย่างเรื้อรังอาจไม่พบอาการผิดปกติใดๆเลย แต่จะสามารถแพร่กระจายเชื้อไปสู่คนหรือสัตว์อื่นๆ ได้ตลอดเวลา

http://www.nosabesnada.com
วงจรชีวิตของ Giardia lambia ที่มา : http://www.cdc.gov/dpdx/giardiasis/ (12 Jul 2014)

คนสามารถติดเชื้อ Giardia ได้จากสัตว์เลี้ยงโดยการรับประทานอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนอุจจาระของสัตว์ที่ติดเชื้อเข้าไป การป้องกันการติดเชื้อในคน ทำได้โดยการบริโภคอาหารและน้ำที่สะอาด ควรล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง หลังจากทำความสะอาดมูลสัตว์หรือใช้มือสัมผัสกับสัตว์เลี้ยงแล้ว ก็ควรล้างมือให้สะอาดด้วยเช่นกัน

โรคทอกโซพลาสโมซิส (Toxoplasmosis)

โรคทอกโซพลาสโมซิส เกิดจากเชื้อ Toxoplasma gondii ซึ่งเป็นเชื้อโปรโตซัวเซลเดียวที่อาศัยอยู่ในลำไส้ของหนู แมว และสัตว์อื่นๆ โดยส่วนใหญ่แมวสามารถติดเชื้อโปรโตซัวชนิดนี้จากการกินหนูที่มีเชื้อในลำไส้

https://www.researchgate.net

เราติดโรคทอกโซพลาสโมซิสมาได้อย่างไร…

แมวที่ติดเชื้อสามารถถ่ายเชื้อในระยะ Oocyst ออกมากับอุจจาระ โดยเราจะได้รับเชื้อเข้าทางปากโดยบังเอิญจาก

  • เอามือไปจับปากหลังทำความสะอาดกระบะทรายหรือเปลี่ยนทรายแมว
  • จับอุปกรณ์ที่สัมผัสกับอุจจาระของแมว
  • ทำสวนโดยไม่สวมถุงมือ
  • กินอาหารสุกๆ ดิบๆ ผลไม้ หรือน้ำดื่มที่ปนเปื้อนอุจจาระแมวที่ติดเชื้อ

ผู้ที่ติดเชื้อมักจะไม่แสดงอาการใดๆ หรือมีอาการเล็กน้อยลักษณะคล้ายหวัด โดยกลุ่มเสี่ยงได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่อยู่ในภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ในหญิงตั้งครรภ์อาจแสดงอาการรุนแรงจนเป็นสาเหตุให้เกิดการแท้งลูกได้ โดยเฉพาะการติดเชื้อในระยะ 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ แต่ถ้าเด็กเกิดมา ก็จะอาจจะมีอาการของโรค คือมีศีรษะขนาดไม่ปกติ และเมื่อโตขึ้น เด็กเหล่านี้ก็จะแสดงอาการปัญหาทางระบบประสาทขึ้น เช่น เสียการมองเห็น มีความบกพร่องทางสติปัญญา และชักได้

การป้องกันโรค

  • รักษาสุขลักษณะส่วนบุคคลให้ดี
  • ไม่ควรให้แมวกินอาหารที่เป็นเนื้อสัตว์ดิบ
  • พื้นที่ซึ่งมีการเลี้ยงแมวควรมีการทำความสะอาดอยู่เสมอ
  • ตักอุจจาระแมว และเปลี่ยนทรายแมวทุกวัน
  • ในสตรีตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับแมวหรืออุจจาระแมว

“คนท้องไม่ควรไปตักอุจจาระแมวนะจ๊ะ”


พยาธิตัวกลม (Toxocara)

พยาธิตัวกลมสามารถแพร่กระจายเข้าสู่คนได้โดยทางการกินไข่พยาธิ โดยคนสัมผัสกับดินที่ปนเปื้อนกับอุจจาระที่มีไข่พยาธิ เมื่อเอามือเข้าปากหรือหยิบจับอาหารเพื่อรับประทานก็จะกลืนไข่พยาธิไปโดยบังเอิญ

วงจรชีวิตของพยาธิตัวกลมในสุนัข www.advocate-spot-on.com
วงจรชีวิตของพยาธิตัวกลมในแมว www.advocate-spot-on.com
การติดต่อสู่คน http://journals.plos.org

ผู้ที่ติดเชื้อพยาธิตัวกลมเข้าสู่ร่างกาย ตัวอ่อนพยาธิจะฟักตัวออกมาจากไข่และไชผ่านเนื้อเยื่อไปได้ทั่วร่างกาย มักพบการอักเสบและความเสียหายของเนื้อเยื่อในบริเวณที่พยาธิไชผ่าน พบได้บ่อยบริเวณเนื้อเยื่อตับ ปอด ผู้ติดเชื้อบางรายพบความผิดปกติได้ที่สมองและตา

พยาธิปากขอ (Ancylostoma)

พยาธิปากขอมักมีการติดต่อจากสุนัขและแมวสู่คนโดยที่ตัวอ่อนของพยาธิจะฟักออกจากไข่ และปนเปื้อนอยู่ในดิน ตัวอ่อนพยาธิปากขอสามารถไชเข้าสู่คนโดยผ่านทางผิวหนัง โดยเฉพาะง่ามมือง่ามเท้า และตามรอยแตกของผิวหนังบริเวณเท้า ในสุนัขและแมวอายุน้อยพบอัตราการติดเชื้อพยาธิค่อนข้างสูง เนื่องจากตัวอ่อนพยาธิสามารถถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกได้โดยผ่านทางน้ำนม ดังนั้นลูกสุนัขและแมวจึงสามารถแพร่กระจายเชื้อสู่คนได้มาก

www.cdc.gov

ผู้ที่ติดเชื้อพยาธิปากขอจากสุนัขและแมว ตัวอ่อนพยาธิสามารถไชผ่านเยื่อเมือกและอวัยวะต่างๆ ได้ โดยตัวอ่อนมักจะไชผ่านเนื้อเยื่อเข้าไปอาศัยอยู่ภายในลำไส้จนทำให้เกิดอาการลำไส้อักเสบได้

การป้องกันการติดพยาธิทั้งพยาธิตัวกลมและพยาธิปากขอจากสัตว์

  • การรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคล
  • ถ่ายพยาธิให้สัตว์เลี้ยงเป็นประจำ
  • กำจัดอุจจาระของสัตว์เลี้ยงด้วยวิธีที่ถูกต้อง และทำอย่างสม่ำเสมอไม่ให้เกิดการตกค้างของอุจจาระจนทำให้มีการปนเปื้อนลงในสิ่งแวดล้อม เช่นพื้นดิน แหล่งน้ำ หรือแพร่กระจายไปกับแมลง

“ไข่ของพยาธิปากขอสามารถฟักเป็นตัวอ่อนอาศัยอยู่ในดินภายใน 5 วัน ไข่ของพยาธิตัวกลมสามารถมีชีวิตอยู่ในดินถึง 2 สัปดาห์ ในสภาพที่มีอุณหภูมิและความชื้นที่เหมาะสม”

 

“พยาธิตัวกลมตัวเมีย 1 ตัวสามารถไข่ได้มากกว่า 100,000 ฟองใน 1 วัน ดังนั้นจึงทำให้ไข่ของพยาธิตัวกลมถูกผลิตออกมาวันละมากกว่า 1,000,000 ฟอง”


สัตว์เลี้ยงที่มีความเสี่ยงในการติดพยาธิและแพร่กระจายพยาธิสู่คนส่วนใหญ่จะเป็นลูกสุนัข
และแมว ดังนั้นจึงควรมีการถ่ายพยาธิให้ลูกสัตว์ โดยให้ถ่ายพยาธิให้ลูกสุนัขที่มีอายุ 2, 4, 6, และ 8 สัปดาห์ และถ่ายพยาธิต่อไปทุกๆ เดือน ไปจนกระทั่งลูกสุนัขอายุครบ 6 เดือน ส่วนในลูกแมวเนื่องจากมีอัตราการติดเชื้อจากแม่แมวต่ำ จึงแนะนำให้มีการถ่ายพยาธิในลูกแมวครั้งแรกที่อายุ 3 สัปดาห์ และถ่ายซ้ำที่ 5, 7 และ 9 สัปดาห์ และเมื่อสัตว์โตเต็มที่ก็ยังคงจัดให้มีโปรแกรมการถ่ายพยาธิเป็นประจำทุก 3-6 เดือน

โรคจากเชื้อรา (Ringworm)

stylecraze.com

สาเหตุที่เรียกการติดเชื้อนี้ว่า ringworm เนื่องมาจากรอยโรคที่ปรากฏบนผิวหนังมีลักษณะเป็นวงกลมขอบแดงคลายรอยบุหรี่จี้ ซึ่งคนสามารถติดได้จากสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะในแมว โดยสัตว์เลี้ยงที่นำเชื้อรามาติดเราอาจไม่แสดงอาการใดๆ เลยก็ได้

https://2010vets.blogspot.com
http://www.leadervet.com

อาการของโรคในสัตว์นั้น จะมีอาการคัน มีผื่นที่ผิวหนัง ขนร่วง ผิวหนังลอกลักษณะคล้ายรังแค และมีจำนวนน้อยมากที่จะแสดงลักษณะเป็นผื่นวงแดงมีขอบนูนลักษณะคล้ายกับที่พบในคน

เชื้อราสามารถติดต่อกันได้ง่ายทางการสัมผัสโดยตรงทั้งในสุนัขแมว คนเราสามารถติดเชื้อราได้จากการสัมผัสดิน บริเวณที่นอน หวีหรือแปรงสำหรับแปรงขน หรือติดมาจากสัตว์อื่นได้ ในทางกลับกัน คนก็สามารถแพร่เชื้อไปสู่สุนัขและแมวได้เช่นกัน

การป้องกันการติดเชื้อราจากสัตว์

  • รักษาความสะอาดร่างกายเป็นประจำ และทำร่างกายให้แข็งแรง
  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์เลี้ยงในกรณีที่อยู่ในภาวะภูมิคุ้มกันในร่างกายต่ำ
  • ถ้าพบว่าสัตว์เลี้ยงในบ้านติดเชื้อราให้รีบรักษาให้หายขาด
  • ทำความสะอาดบริเวณที่สัตว์นอน หวีหรือแปรงสำหรับแปรงขนสัตว์ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
  • ทำความสะอาดพื้นบริเวณที่สัตว์อยู่อาศัย รวมทั้งพรมปูพื้นภายในบ้านเพื่อควบคุมการกระจายเชื้อ

“รู้ไหม…สปอร์ของเชื้อราสามารถทนอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานกว่า 18 เดือนเลยนะ…”


ทั้งหมดนี้คือโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่สำคัญ โดยเฉพาะจากสุนัขและแมวของเรา บางโรคก็มีอาการรุนแรงแต่บางโรคก็แสดงอาการน้อยหรือไม่แสดงอาการเลย ถึงอย่างนั้นเราก็ควรรู้วิธีป้องกันเอาไว้เพื่อที่จะได้มีความสุขกับเจ้าตูบเจ้าเหมียวของเราอย่างเต็มที่ไงล่ะครับ -Dr.K-

ภาพปก: stylecraze.com

แชร์บทความนี้...

Vetbasket

คุณอาจสนใจเรื่องเหล่านี้ด้วย...

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น